Хиймэл оюун ухаан нь олон давуу талтай хэдий ч ёс зүй, эдийн засаг, нийгэмд түгшүүр төрүүлдэг ноцтой эрсдэлүүдийг дагуулдаг.
Ажлын байраа солихоос эхлээд хувийн нууцыг зөрчих хүртэл хиймэл оюун ухааны хурдацтай хувьсал нь түүний урт хугацааны үр дагаврын талаар маргаан үүсгэдэг. Тэгвэл AI яагаад муу байдаг вэ? Энэ технологи яагаад үргэлж ашиг тусаа өгөхгүй байж болох гол шалтгааныг авч үзье.
Үүний дараа унших дуртай нийтлэлүүд:
🔗 AI яагаад сайн байдаг вэ? – Хиймэл оюун ухааны ашиг тус ба ирээдүй – Хиймэл оюун ухаан нь үйлдвэрлэлийг хэрхэн сайжруулж, бүтээмжийг нэмэгдүүлж, ухаалаг ирээдүйг хэрхэн бүрдүүлж байгааг олж мэдээрэй.
🔗 AI сайн уу эсвэл муу юу? – Хиймэл оюун ухааны давуу болон сул талуудыг судлах – Орчин үеийн нийгэм дэх хиймэл оюун ухааны давуу болон эрсдэлийг тэнцвэртэй авч үзэх.
🔹 1. Ажлын байрны алдагдал, эдийн засгийн хямрал
Хиймэл оюун ухааныг шүүмжилдэг хамгийн том асуудал бол хөдөлмөр эрхлэлтэд үзүүлэх нөлөө юм. Хиймэл оюун ухаан, автоматжуулалт үргэлжлэн хөгжихийн хэрээр сая сая ажлын байр эрсдэлд орж байна.
🔹 Нөлөөлөлд өртсөн салбарууд: Хиймэл оюун ухаанаар ажилладаг автоматжуулалт нь үйлдвэрлэл, харилцагчийн үйлчилгээ, тээвэр, тэр ч байтугай нягтлан бодох бүртгэл, сэтгүүл зүй гэх мэт цагаан захт мэргэжлийг сольж байна.
🔹 Ур чадварын цоорхой: Хиймэл оюун ухаан нь ажлын байрны шинэ боломжийг бий болгодог ч эдгээр нь ихэвчлэн нүүлгэн шилжүүлсэн олон ажилчдад дутмаг ахисан ур чадвар шаарддаг бөгөөд энэ нь эдийн засгийн тэгш бус байдалд хүргэдэг.
🔹 Цалин бага: Ажлаа хадгалж байгаа хүмүүсийн хувьд ч хиймэл оюун ухаанд суурилсан өрсөлдөөн нь цалинг бууруулж чадна, учир нь компаниуд хүний хөдөлмөрөөс илүү хямд хиймэл оюун ухааны шийдлүүд дээр тулгуурладаг.
🔹 Кейс судалгаа: Дэлхийн эдийн засгийн форумаас (ДЭФ) гаргасан тайланд хиймэл оюун ухаан болон автоматжуулалт нь шинэ үүрэг гүйцэтгэж байгаа ч 2025 он гэхэд 85 сая ажлын байрыг халж чадна гэж тооцоолжээ.
🔹 2. Ёс суртахууны асуудал ба өрөөсгөл
AI системийг ихэвчлэн нэг талыг барьсан өгөгдөлд сургадаг бөгөөд энэ нь шударга бус эсвэл ялгаварлан гадуурхсан үр дагаварт хүргэдэг. Энэ нь хиймэл оюун ухаанаар шийдвэр гаргахад ёс зүй, шударга ёсны талаар санаа зовдог.
🔹 Алгоритмоор ялгаварлан гадуурхах: Ажилд авах, зээл олгох, хууль сахиулах зэрэгт ашигладаг хиймэл оюун ухааны загварууд нь арьс өнгө, хүйсээр ялгаварлан гадуурхах үзлийг харуулдаг нь тогтоогдсон.
🔹 Ил тод байдлын дутагдал: Олон хиймэл оюун ухааны системүүд "хар хайрцаг" хэлбэрээр ажилладаг бөгөөд энэ нь хөгжүүлэгчид хүртэл шийдвэр хэрхэн гардгийг ойлгоход хэцүү байдаг гэсэн үг юм.
🔹 Бодит жишээ: Амазон 2018 онд хиймэл оюун ухаантай ажилд авах хэрэгслийг хүчингүй болгов, учир нь энэ нь эмэгтэй нэр дэвшигчдийн эсрэг өрөөсгөл байр суурьтай байсан бөгөөд ажилд авсан түүхэн мэдээлэлд үндэслэн эрэгтэй өргөдөл гаргагчдыг илүүд үздэг.
🔹 3. Нууцлалын зөрчлүүд болон мэдээллийн буруу ашиглалт
Хиймэл оюун ухаан нь өгөгдөлд тулгуурладаг боловч энэ найдлага нь хувийн нууцлалын зардлаар ирдэг. Хиймэл оюун ухаанаар ажилладаг олон программууд нь ихэвчлэн тодорхой зөвшөөрөлгүйгээр хэрэглэгчийн асар их хэмжээний мэдээллийг цуглуулж, дүн шинжилгээ хийдэг.
🔹 Олон нийтийн тандалт: Засгийн газар болон корпорациуд хувь хүмүүсийг хянахын тулд хиймэл оюун ухааныг ашигладаг бөгөөд энэ нь хувийн нууцын зөрчлийн талаар санаа зовдог.
🔹 Мэдээллийн зөрчлүүд: Эмзэг мэдээлэлтэй харьцдаг хиймэл оюун ухааны системүүд нь кибер халдлагад өртөж, хувийн болон санхүүгийн мэдээллийг эрсдэлд оруулдаг.
🔹 Deepfake технологи: хиймэл оюун ухаанаар бүтээгдсэн гүн фэйк нь видео болон аудиог удирдаж, ташаа мэдээлэл түгээж, итгэлийг алдагдуулдаг.
🔹 Тохиолдолд: 2019 онд Их Британийн эрчим хүчний компанийг гүйцэтгэх захирлын дууг дуурайлган хиймэл оюун ухаанаар бүтээсэн гүн хуурамч аудио ашиглан 243,000 доллар залилсан.
🔹 4. Дайны болон автономит зэвсэг дэх хиймэл оюун ухаан
Хиймэл оюун ухаан нь цэргийн хэрэглээнд улам бүр нэмэгдэж байгаа нь бие даасан зэвсэг, роботын дайнаас болгоомжлолыг нэмэгдүүлж байна.
🔹 Үхлийн бие даасан зэвсэг: хиймэл оюун ухаанаар удирддаг дрон болон роботууд хүний оролцоогүйгээр үхэл эсвэл үхлийн шийдвэрийг гаргах боломжтой.
🔹 Зөрчилдөөний хурцадмал байдал: AI нь дайны зардлыг бууруулж, мөргөлдөөнийг илүү ойр ойрхон, урьдчилан таамаглах аргагүй болгодог.
🔹 Хариуцлагагүй байдал: Хиймэл оюун ухаанаар ажилладаг зэвсэг буруу дайралт хийхэд хэн хариуцлага хүлээх вэ? Тодорхой хууль эрх зүйн орчин байхгүй байгаа нь ёс зүйн асуудал үүсгэдэг.
🔹 Мэргэжилтнүүдийн анхааруулга: Элон Маск болон 100 гаруй хиймэл оюун ухаан судлаачид НҮБ-аас алуурчин роботуудыг хориглохыг уриалж, тэд "аймшгийн зэвсэг" болж болзошгүйг анхааруулсан.
🔹 5. Хуурамч мэдээлэл, заль мэх
AI нь дижитал ташаа мэдээллийн эрин үеийг өдөөж байгаа нь үнэнийг хууран мэхлэлтээс ялгахад хэцүү болгож байна.
🔹 Deepfake видеонууд: AI-аар бүтээгдсэн гүн фэйкүүд нь олон нийтийн ойлголтыг өөрчилж, сонгуульд нөлөөлж чаддаг.
🔹 AI-аар үүсгэгдсэн хуурамч мэдээ: Автомат контент үүсгэх нь төөрөгдүүлсэн эсвэл бүхэлдээ худал мэдээг урьд өмнө хэзээ ч байгаагүй хэмжээгээр тараах боломжтой.
🔹 Нийгмийн сүлжээний манипуляци: AI-д суурилсан роботууд суртал ухуулгын ажлыг эрчимжүүлж, олон нийтийн санаа бодлыг өдөөх зорилгоор хуурамч оролцоог бий болгодог.
🔹 Хэргийн судалгаа: Хуурамч мэдээ нь Twitter дээр зургаан дахин хурдан гарч ирэв.
🔹 6. Хиймэл оюун ухаанаас хамааралтай болох, хүний ур чадвар алдагдах
Шийдвэр гаргах чухал үйл явцыг хиймэл оюун ухаан гартаа авснаар хүмүүс технологид хэт хамааралтай болж, ур чадвар нь доройтож болзошгүй.
🔹 Шүүмжлэх сэтгэлгээгээ алдах: AI-д суурилсан автоматжуулалт нь боловсрол, навигаци, харилцагчийн үйлчилгээ зэрэг салбарт аналитик ур чадвар эзэмших хэрэгцээг бууруулдаг.
🔹 Эрүүл мэндийн эрсдэл: Хиймэл оюун ухааны оношлогоонд хэт найдах нь эмч нарыг өвчтөний тусламж үйлчилгээний чухал нюансуудыг үл тоомсорлоход хүргэдэг.
🔹 Бүтээлч байдал ба инноваци: Хөгжмөөс эхлээд урлаг хүртэлх хиймэл оюун ухаанаар бий болсон контент нь хүний бүтээлч чадвар буурч байгаа талаар санаа зовдог.
🔹 Жишээ: 2023 оны судалгаагаар хиймэл оюун ухааны тусламжтай сургалтын хэрэглүүрт тулгуурласан оюутнуудын асуудал шийдвэрлэх чадвар нь цаг хугацааны явцад буурч байгааг харуулжээ.
🔹 7. Хяналтгүй хиймэл оюун ухаан ба оршин тогтнох эрсдэл
Хиймэл оюун ухаан хүний оюун ухаанаас давж гарах вий гэсэн айдас нь ихэвчлэн "AI Singularity" - мэргэжилтнүүдийн санааг зовоож буй гол асуудал юм.
🔹 Супер ухаалаг хиймэл оюун ухаан: Зарим судлаачид хиймэл оюун ухаан нь хүний хяналтаас гадуур хэт хүчирхэг болж магадгүй гэж санаа зовдог.
🔹 Урьдчилан таамаглах боломжгүй зан байдал: Дэвшилтэт хиймэл оюун ухааны системүүд нь хүмүүсийн таамаглаж чадахгүй байгаа байдлаар үйл ажиллагаа явуулж, төлөвлөөгүй зорилгыг бий болгож болзошгүй.
🔹 AI-г эзэмших хувилбарууд: Энэ нь шинжлэх ухааны уран зөгнөлт мэт сонсогдож байгаа ч Стивен Хокинг зэрэг хиймэл оюун ухааны тэргүүлэх мэргэжилтнүүд хиймэл оюун ухаан хэзээ нэгэн цагт хүн төрөлхтөнд заналхийлж болзошгүйг анхааруулсан.
🔹 Элон Маскийн ишлэл: "AI бол хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн оршин тогтнох үндсэн эрсдэл юм."
❓ AI-г аюулгүй болгож чадах уу?
Эдгээр аюулыг үл харгалзан AI нь угаасаа муу зүйл биш бөгөөд энэ нь түүнийг хэрхэн хөгжүүлж, ашиглахаас хамаарна.
🔹 Зохицуулалт ба ёс зүй: Засгийн газар ёс зүйн хөгжлийг хангахын тулд хиймэл оюун ухааны хатуу бодлогыг хэрэгжүүлэх ёстой.
🔹 Хязгааргүй сургалтын өгөгдөл: AI хөгжүүлэгчид машин сургалтын загвараас гажуудлыг арилгахад анхаарлаа хандуулах ёстой.
🔹 Хүний хяналт: Хиймэл оюун ухаан нь чухал салбаруудад хүний шийдвэр гаргахад туслах биш харин түүнийг орлох ёстой.
🔹 Ил тод байдал: AI компаниуд алгоритмыг илүү ойлгомжтой, хариуцлагатай болгох ёстой.
Тэгвэл AI яагаад муу байдаг вэ? Эрсдэл нь ажлын байр нүүлгэн шилжүүлэх, хэвийх хандлагаас эхлээд ташаа мэдээлэл, дайн байлдаан, оршин тогтнох аюулд хүргэдэг. AI нь маргаангүй ашиг тусыг өгдөг ч түүний харанхуй талыг үл тоомсорлож болохгүй.
AI-ийн ирээдүй хариуцлагатай хөгжил, зохицуулалтаас хамаарна. Зохих хяналтгүй бол хиймэл оюун ухаан нь хүн төрөлхтний бүтээсэн хамгийн аюултай технологийн нэг болж магадгүй юм.